Volgens de psychologie komt het niet doordat mensen in hun zestig geen vrienden hebben omdat ze onaardig zijn, maar doordat ze zijn opgegroeid in een cultuur die hun leerde dat vriendschap vanzelf groeit in plaats van iets wat je bewust moet verzorgen als een tuin
Als mensen hun zestiger jaren halen zonder hechte vrienden, ligt dat vaak niet aan hun karakter, maar aan een cultuur die vriendschappen als vanzelfsprekend beschouwt. Psychologen vergelijken het onderhouden van vriendschappen vaak met zorgzaam tuinieren of met een zuurdeegstarter die steeds aandacht nodig heeft. Die observaties zijn van belang omdat ze onze manier om met persoonlijke relaties om te gaan uitdagen en veranderen.
Hoe vriendschappen veranderen na je zestig
Veel mensen rond hun zestigste merken dat vriendschappen anders gaan lopen. Je herkent het misschien: op een zaterdagavond scrol je door je telefoon en realiseert je dat je al maanden geen echt gesprek met een goede vriend hebt gehad. Dat kan pijn doen, vooral als je, zoals ik, nog die ongemakkelijke ontmoeting met een oude collega in de supermarkt voor de geest haalt. Jaren samen werken schieten terug tot een uitwisseling van 30 seconden over het weer, waarna iedereen z’n eigen weg gaat.
De mythe van de “automatische vriendschap”, het idee dat relaties zichzelf onderhouden, voedt die eenzaamheid. Waar school, sportteams en universiteit vroeger voor verplichte nabijheid zorgden, ontbreken die kaders in het volwassen leven. Terwijl we algemeen erkennen dat romantische relaties onderhoud vragen, wordt hetzelfde vaak niet gedacht over vriendschappen, wat leidt tot verwaterde banden.
Persoonlijke verhalen en vriendschap onderhouden
Vriendschappen vragen onderhoud en regelmaat. Een wekelijks pokerspel met mijn vier goede vrienden is voor ons een excuus om contact te houden. Buurman Bob en ik delen al dertig jaar een vriendschap; elke zondagochtend drinken we koffie op onze veranda’s, ongeacht het weer of politieke meningsverschillen. Zulke rituelen zijn makkelijk over het hoofd te zien, maar ze houden de band sterk.
Mannen lopen vaak tegen sociale normen aan die vriendschapsonderhoud als zwak zien. Opgegroeid in een arbeidersgezin in Ohio leerde ik dat “echte mannen niet aan vriendschappen werken.” Vrouwen leren daarentegen vaak dat zomaar even een vriendin bellen normaal is, wat laat zien hoe verschillend de sociale verwachtingen kunnen zijn.
Wat onderzoek zegt over vriendschappen
Psychologisch onderzoek benadrukt hoe belangrijk sterke vriendschappen zijn, vooral voor oudere volwassenen zonder kinderen (een groep die vatbaar kan zijn voor eenzaamheid). Laura Carstensen, professor aan het Stanford Center on Longevity, zegt dat verwaarloosde vriendschappen niet per se verloren zijn. “Uit studies is gebleken dat hechte vrienden lang zonder elkaar kunnen zijn en toch dicht bij elkaar blijven. De gevoelens van nabijheid herleven zodra vrienden elkaar weer ontmoeten,” aldus Carstensen.
De uitdaging blijft om actief te blijven in vriendschapsonderhoud. Consequente aanwezigheid, rituelen en de bereidheid tot kwetsbaarheid helpen daarbij. Vriendschappen die voornamelijk op werkklachten draaiden, verdwijnen meestal als het werk stopt. Het is net een tuin: zonder zorg wint het onkruid het van de bloemen.
Vriendschappen herstellen en bijhouden
De veerkracht van vriendschappen geeft hoop. Carstensen roept op tot actie: “Kies één vriendschap die je hebt laten verslappen. Stuur dat bericht. Bel even.” Zo’n stap kan oude vriendschapsgevoelens weer tot leven brengen. Vriendschappen zijn geen emotionele perpetuum mobiles; ze vragen werk en toewijding.
Het herstellen en bijhouden van vriendschappen is een kunst die we niet moeten vergeten naarmate we ouder worden. Deze relaties kosten tijd en energie, maar de opbrengst is groot. Begin dat gesprek, plan die koffiedate; zoals bij elke tuin is er altijd hoop, zolang iemand water blijft geven en het onkruid wiedt.