Wetenschappers ontrafelen DNA uit gemummificeerde cheetah en doen een onverwachte vondst
In een opvallende vondst zijn zeven natuurlijk gemummificeerde jachtluipaarden gevonden in grotten bij de noordelijke stad Arar in Saoedi-Arabië. De ontdekking heeft verstrekkende informatie over het behoud van deze dieren en geeft nieuw inzicht in hun historische verspreiding op het Arabisch Schiereiland. De mummificatie lijkt te danken aan de hyper-aride omstandigheden in de regio en biedt zo een zeldzaam kijkje in het verleden, met mogelijke gevolgen voor toekomstig beleid rond biodiversiteitsherstel.
Nieuw licht op jachtluipaarden
In 2022 en 2023 vonden wetenschappers van het National Center for Wildlife in Saoedi-Arabië zeven natuurlijk gemummificeerde jachtluipaarden in vijf grotten rond Arar. Opvallend is dat zacht weefsel en skeletten goed bewaard zijn gebleven. De bevindingen, gepubliceerd in januari in het tijdschrift Communications Earth & Environment, laten zien dat de regio ooit minstens twee verschillende ondersoorten huisvestte. DNA-analyses van drie mummies toonden aan dat sommige exemplaren genetisch dichter bij Acinonyx jubatus hecki (de Noordwest-Afrikaanse jachtluipaard) staan.
Naast de mummies werden in de grotten nog 54 andere kattenresten aangetroffen, wat benadrukt hoe belangrijk die locatie als oud leefgebied was. Vijf van die overblijfselen zijn gedateerd; het oudste skelet gaat ongeveer 4.000 jaar terug. Twee geanalyseerde mummies dateren van ongeveer 130 tot 1.870 jaar geleden, wat suggereert dat het schiereiland een belangrijke doorgang was voor verschillende jachtluipaardlijnen.
Wat het betekent voor behoud en herintroductie
De bevindingen geven hoop voor herintroductie van jachtluipaarden in de regio. Beter begrijpen welke ondersoorten historisch op het Arabisch Schiereiland voorkwamen, levert nu een stevige basis op voor het fokken en terugzetten van ecologisch passende populaties. Volgens Ahmed Al Boug kunnen “deze ontdekkingen onze kennis van het landschapsgebruik door jachtluipaarden verfijnen” en zet het Saoedi-Arabië in een goede positie om het herstel van deze diersoort te ondersteunen.
Het Arabisch Schiereiland werd ooit gezien als een ecologische doodlopende weg, maar volgens Adrian Tordiffe, een externe expert, fungeerde het als “een belangrijke natuurlijke brug voor jachtluipaarden”. De goed bewaarde overblijfselen tonen dat de regio niet alleen als doorgang diende, maar ook volledige populaties ondersteunde en zich voortplantte, wat blijkt uit de aanwezigheid van zowel jonge als volwassen dieren.
Historische bedreigingen en de huidige situatie
Historische factoren zoals overbejaging en veranderingen in landgebruik droegen bij aan de regionale uitroeiing van jachtluipaarden in de jaren 1970. Tegenwoordig zijn veel van de primaire bedreigingen, zoals achteruitgang van leefgebied en menselijke verstoring, flink verminderd door de aanwezigheid van grote beschermde gebieden in het Midden-Oosten. Daarnaast worden prooidieren zoals gazellen nu succesvol hersteld in Saoedi-Arabië, wat het perspectief op succesvolle herintroductieprogramma’s vergroot.
Ahmed Al Boug benadrukt dat deze vondst aantoont dat een Afrikaanse jachtluipaardondersoort oostelijker voorkwam dan gedacht en dat Noord-Saoedi-Arabië door meerdere jachtluipaardlijnen werd bezet. De unieke omstandigheden die tot natuurlijke mummificatie leidden, vormen een ongekende bron voor verder genetisch onderzoek.
Met plannen van onderzoekers om resterende mummies en skeletfragmenten verder te bestuderen, levert deze vondst niet alleen inzicht in het verleden, maar kan ze ook een belangrijke rol spelen in de toekomst van het behoud van jachtluipaarden in de regio. Deze wetenschappelijke doorbraak verandert de speculatie over herintroductie van “een hoopvol idee” in een “goed geïnformeerd plan op basis van echt bewijs”, aldus Tordiffe.